Người tư duy mũ xanh xác định những chủ đề và tiếp theo hướng tư duy theo cách đó. Việc xác định phạm trù của sự việc và định nghĩa sự việc chính là bản chất của triết học. Chúng ta hiếm khi nhìn thấy con thiên nga đen bởi chúng chỉ chiếm một số lượng quá nhỏ bé.
Nó trả lời những câu hỏi: Giá trị của ý tưởng là gì? Nó mang lại lợi ích cho ai và trong hoàn cảnh nào? Làm thế nào để chúng ta biến những giá trị đó thành hiện thực? Liệu còn có những giá trị nào khác nữa? Các luật sư trong quá trình xử án thường lái sự việc theo chủ đích sẵn có. Những chiếc mũ cũng là những vật xung quanh mà ta thường thấy.
Chiếc mũ xanh da trời cũng có vai trò xác định những nhiệm vụ tư duy cụ thể. Chiếc mũ đen nhắc nhở mọi người phải cẩn thận. Tuy nhiên, tôi vẫn trình bày bởi vì sẽ có những người muốn biết về nó.
Chiếc mũ đen cũng chính là cơ hội để chúng ta chỉ ra những mạo hiểm và vấn đề tiềm tàng ở tương lai: Liệu chúng ta cứ thực hiện gợi ý này thì sẽ xảy ra điều gì? Nhưng liệu ai là người có thể đưa ra một đề nghị kiểu như vậy? và ai là người đã được tôi luyện để có thể đưa ra những đề nghị mang tính đột phá? Những điển hình vừa nêu chứng tỏ sự thay đổi lớn lao.
… Chiếc mũ xanh của tôi chỉ ra rằng chúng ta nên xác định điểm này như một vấn đề mấu chốt, sau đó chúng ta nên giải quyết vấn đề đó có thể bây giờ hoặc sau đó. Không phải là mọi người đã mất sự hăng hái trong công việc này mà nó diễn ra giống như việc một quả bóng cao su bì xì hơi dần dần. Điều đó có nghĩa là trước tiên chúng ta phải đưa ra những sự kiện và số liệu chính xác.
Điều này lý giải sự căn bản của phương thức tư duy 6C. Chiếc mũ đỏ công nhận những tình cảm này. Trong thư viết cho tôi anh ta nói rằng chỉ trong vòng mười phút họ đã đi đến quyết định làm thoả mãn cả hai.
Bạn nhận thức sự việc giống như xem một đoạn quảng cáo và sau đó bạn duy trì niềm tin đó. Ngay cả khi không cần đến sự khích động, thì những ý tưởng mới chính là những hạt giống mới được nảy mầm và cần chiếc mũ xanh để bảo vệ chúng khỏi đám sương mù của thói quen tư duy theo kiểu mũ đen. Như vậy, để tồn tại, chúng ta luôn phải cẩn trọng.
Tôi không muốn anh suy đoán mà hãy sử dụng chiếc mũ trắng và nói cho tôi biết chúng ta sẽ thu được điều gì nếu chúng ta hạ giá vé chuyến bay qua Đại Tây Dương xuống còn 250 đô la. Do vậy, xét cho cùng thì mục đích của việc bày tỏ quan điểm là việc cảm xúc được biểu lộ. Có rất nhiều luận cứ cho rằng sự tiến bộ của loài người chính là nhờ vào mong muốn muốn biến những điều có thể thành sự thật.
Chiếc mũ đỏ tư duy cho phép cảm xúc được thể hiện ra ngoài để mọi người có thể cảm nhận được. Suy nghĩ tích cực có được từ sự kết hợp của óc hiếu kỳ, sự thú vị, tính tham lam và ham muốn muốn «biến mọi việc thành hiện thực». Những ý tưởng được đưa ra theo lối tư duy chiếc mũ vàng có nền tảng là những suy nghĩ logic.
Mức độ đầu tiên đó là sự bộc lộ cảm xúc nền tảng mạnh mẽ như: sự sợ hãi, giận dữ, căm thù, nghi ngờ, ghen tuông và yêu thương. Cũng như tư duy lôgic dựa trên ngôn ngữ biểu tượng của cách cư xử (một thế giới riêng), tư duy mới lạ dựa trên những hệ thống khuôn mẫu của cách cư xử (cũng là một thế giới riêng). Chúng ta bắt đầu buổi thảo luận bằng chiếc mũ trắng.