Nhưng tại ý chí nhiều hơn vì chính tài năng nầy điều khiển sức khỏe của họ và là bùa thành công cho họ khi họ gặp chướng ngại vật tinh thần hay vật chất. Bạn trai khi nô lệ hình thức, làm mồi ngắm nghía cho xã hội, bị óc duy vật xảo quyệt làm một hàng rào nhận đón mọi sự cởi mở, tiếp nhận những giá trị siêu nhiên. Tâm hồn biến đổi lúc nào không hay.
Nã Phá Luân yêu Joséphine de Beauharnais, một góa phụ cũng có nhan sắc đổ nước nghiêng thành. Họ ngó qua ngó lại, ngó quần ngó áo, vuốt tóc, coi giày, sửa cà vạt, nhìn bàn tay, rờ cổ áo. Tránh điều ác là đại đảm chớ không phải bạc nhược như nhiều người lầm tưởng.
Có những tâm hồn rất kín bưng bít. Không phải lo cho nên thân hiểu theo nghĩa của cha mẹ họ. Không phải họ không có những tâm tưởng tân kỳ, nhưng lòng họ không để ý tìm những sự phiền toái.
Ai đi con đường trí thức, ra đời đều cám ơn những nhà giáo khi xưa nghiêm khắc bắt mình học thuộc lòng nhiều đoạn văn hay, thơ hay, danh ngôn, công thức toán lý hóa, các niên hiệu, nhân danh, địa danh. Đây một trái dừa uống nước chưa quăng gáo, vài chiếc guốc hư. Bạn trai độ 11, 12 tuổi tuy hay xao lãng vì ham chơi.
Nhưng đáng lo sợ là các quáitính sau nầy của một thiểu số bạn trai có căn tạng kỳ dị. Người mà như cục bột, ai muốn nắn gì thì nắn, làm sao làm nên việc lớn. Họ tự khoái rồi đâm ra khinh rẻ kẻ khác.
Tôi nói câu nầy của một ngòi bút thơ Tôi có hay không đời vẫn tiến và mấy chữ Thời đại nào anh hùng nấy thường hay có nghĩa lắm bạn. Có kẻ lao đầu vào tình dục để đến nỗi đi ăn mày tình yêu. Họ có bao nhiêu khát vọng, cao vọng nữa mà ở thế nhân không dễ gì làm họ thỏa mãn.
Lúc còn thanh niên tôi được giới thiệu làm diễn văn trước một khán thính giả lõi non một ngàn người. Nhưng những điều tôi trình bày ở trên là tôi chỉ mới nói được phần nào sự thành công của quỷ Satan trong lương tâm họ thôi. tính nầy cô độc hóa cuộc đời họ, làm cho họ ít bạn do đó thiếu hạnh phúc và khó thành công.
Hồi viết bạn trai viết với tuổi thơ, tuổi của thiếu dè dặt, lại viết trong cơn lốc cuồng loạn của ái tình, có khi của tình ghen, tình hiềm tị, oán thù. Họ bất kể tình yêu hay có mầm ghen tương, mầm phụ bạc. như ai qua bến nào đó cho tôi nhắn vài câu, thương về đủ thứ.
Dĩ nhiên là bạn vẫn sáng suốt coi ái tình là phương thế để sinh con và xây dựng hạnh phúc cho gia đình với bạn đời của bạn, chớ bạn không coi ái tình là một đồ chơi. Tôi muốn nói họ được đ ào luyện sao cho đi đến chỗ ngoài miệng nam mô trong bụng bồ dao găm. Bạn thử đọc sách coi.
Còn bạn trai lúc 17, 18 tuổi mà thích ăn dữ, ưa hút thuốc, một phần tại những hạch nước miếng phát triển rất nhanh chóng. Bây giờ họ thích cô độc. Trong cuốn Toi quy deviens homme, Jean Le Presbytre cho in một hình thanh niên đang bắn tên.