Như đã nói ở những phần trước, tuỳ theo sườn thông tin mà ta xây dựng để thảo luận, ta có thể sử dụng từ ngữ phù hợp để nêu thông tin. Nếu yêu cầu đặt ra là: "Hãy sử dụng chiếc mũ đỏ để nói về sự đóng góp bắt buộc", khi đó, bạn không thể nói "tôi muốn đưa ra nhưng cảm nhận về sự đóng góp tình nguyện". Nhưng thực tế là chúng ta đã nhìn thấy cả trăm con thiên nga trắng, trong khi đó mới nhìn thấy một con thiên nga đen.
Họ thích những từ thể hiện sự khẳng định như từ "tất cả" trong câu kết luận "tất cả những con thiên nga đều màu trắng"- Bởi vì xét về mặt logic thì kết. Người chủ toạ, người dẫn dắt cuộc họp có thể nêu chương trình mũ xanh tư duy từ trước hoặc chương trình này có thể được thiết kế nhờ chiếc mũ xanh tư duy tại thời điểm hiện thời của cuộc họp. Bạn thích ý tưởng mở một văn phòng đại điện ở Newyork.
Bạn có thể khẳng định tầm hiểu biết cao hơn của mình bằng cách đưa ra những ý kiến khả thi hơn người khác. Bạn không thể lý giải điều này bằng những tư duy lôgic, nhưng về mặt tình cảm, điều này hoàn toàn có thể hiểu được. Và để nắm bắt được mọi cơ hội, chính chúng ta phải tạo cho mình cơ chế «nhạy cảm tự nhiên với giá trị».
Ở đây tôi không đề cập đến những cảm xúc hờn dỗi, đe doạ, hăm doạ hoặc cầu xin lòng thương hại. Tuy nhiên, linh cảm trực giác không phải lúc nào cũng đúng. Chiếc mũ xanh tư duy được sử dụng khi chúng ta muốn dàn dựng các bước chúng ta cần suy nghĩ.
Và cách biểu lộ tình cảm tự nhiên lúc này được xem là không tinh tế. Chúng ta có một tầm nhìn hạn chế, nhưng lại luôn cho mình là giỏi. Những người có lối tư duy cứng nhắc thường mắc lỗi là chỉ ra những hạng mục phương án chính và dừng lại tại đó.
Và lợi ích mà bạn tìm ra có thể vượt quá mong đợi của bạn. Nguyên tắc chuẩn mực đa dạng chính là nền tảng của việc thương lượng và đàm phán. Năm 1998, tôi được mời nói chuyện trong một hội nghị lập hiến nước Úc khi họ đang xem xét về tương lai của đất nước liên bang này, tôi đã kể câu chuyện sau:
Một người sử dụng chiếc mũ xanh tư duy có thể đưa ra những ý tưởng “điên rồ” vì chiếc mũ xanh cho phép họ làm điều đó. Nhờ đó, công chúng sẽ thêm hiểu biết về những giá trị của nghệ thuật nhiếp ảnh, điều này sẽ giúp chúng ta trong việc tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt khi công chúng biết được rằng sản phẩm của chúng ta tốt hơn. Thật dễ dàng đưa ra những lời trì chích hơn những nhận xét có tính chất xây dựng.
Bạn càng có nhu cầu khẳng định bản thân bạn khi gặp phải những quan điểm đối nghịch. Bạn không thể ra lệnh cho bản thân bạn (và những người khác) phải có được ý tưởng mới, nhưng bạn có thể yêu cầu chính bạn (và những người khác) dành thời gian để cố gắng có ý tưởng mới. Tiếp theo, bạn lại chọn chiếc mũ khác và cứ như thế.
Sử dụng chiếc mũ đen, người tư duy được khuyến khích để hiện hết khả năng thận trọng của mình. Lối tư duy chiếc mũ vàng không liên quan đến những ý kiến đơn thuần về mặt cảm xúc (chiếc mũ đỏ) cũng như không trực tiếp tạo ra những ý tưởng mới (chiếc mũ xanh lá cây). Điều này dẫn dắt mọi người quay lại kiểu tranh luận thông thường- Trưởng nhóm sẽ chỉ ra thời điểm thay đổi mũ.
Đó cũng là người có thể nêu ra vấn đề và được mọi người hưởng ứng tìm các giải pháp cho vấn đề đó. Theo cách này, nhà máy chính là cơ quan đầu tiên phải chịu sự ô nhiễm do nó gây ra. Vấn đề thử ba đó là sự mâu thuẫn giữa việc thoả mãn nhu cầu trước mắt và nhu cầu lâu dài.